Het effect van grensoverschrijdend gedrag op omstanders
Iedereen wil zich veilig en prettig voelen op zijn werk. Maar wat als er iets gebeurt dat niet oké is? Bijvoorbeeld een collega die seksueel getinte opmerkingen maakt, iemand die een ander uitscheldt, of een leidinggevende die veel te ver gaat met kritiek. Kortom er is sprake van grensoverschrijdend gedrag. Het gaat dan om gedrag waarbij iemand over de persoonlijke grens van een ander gaat. Maar niet alleen het slachtoffer heeft daar last heeft. Ook omstanders, getuigen die het zien gebeuren – kunnen daar iets bij voelen.
Het kan gaan om een opmerking die je hoort, een ruzie die je ziet, of een situatie die je ongemakkelijk maakt. Veel omstanders voelen zich machteloos. Ze denken bijvoorbeeld:
- “Moet ik hier iets van zeggen?”
- “Wat als ik iets zeg en ik krijg problemen?”
- “Misschien bedoelde die persoon het niet zo.”
Toch heeft het zien van grensoverschrijdend gedrag vaak impact. Omstanders kunnen zich gespannen, boos, verdrietig of zelfs schuldig voelen. Sommige mensen krijgen stress of slapen slechter omdat ze zich blijven afvragen of ze iets hadden moeten doen.
Gevolgen op de werkvloer
Als grensoverschrijdend gedrag vaker voorkomt en niemand zegt er iets van, kan dat invloed hebben op de sfeer op de werkvloer. Medewerkers kunnen zich minder veilig voelen, het vertrouwen in collega’s of leidinggevenden daalt, en de motivatie om te werken kan afnemen. In sommige gevallen melden mensen zich zelfs ziek of denken ze erover na om ander werk te zoeken.
Wat kan je doen als omstander?
Je hoeft het niet alleen op te lossen. Er zijn verschillende dingen die je als omstander kunt doen:
- Praat met het slachtoffer. Vraag of het goed gaat en of je iets kunt doen. Alleen luisteren helpt vaak al.
- Als je je veilig genoeg daartoe voelt kan je zelf ook iets zeggen. Bijvoorbeeld: “Dat vond ik niet oké” of “Laten we respectvol blijven.” Benoem expliciet het gedrag zonder de persoon (dader) in kwestie persoonlijk te beledigen.
- Meld het bij een vertrouwenspersoon.
- Schrijf op wat je hebt gezien of gehoord. Dat kan helpen als er naderhand meer incidenten blijken te zijn en er een onderzoek komt.
Samen zorgen voor een veilige werkplek
Het is belangrijk dat iedereen zich veilig voelt op het werk – niet alleen om goed te kunnen functioneren, maar ook om met plezier naar je werk te gaan. Door alert te zijn op grensoverschrijdend gedrag en als omstander niet weg te kijken, help je mee aan een betere werkplek voor iedereen.