KRO-NCRV’s Pointer doet al langer onderzoek naar misstanden in de klassieke muziek. Na een eerder onderzoek over grensoverschrijdend gedrag op conservatoria, ontving de redactie meerdere tips over de impact van het werken met dirigent Jaap van Zweden. Naar aanleiding van die tips is Pointer een onderzoek gestart. De namen van alle anonieme bronnen zijn bekend bij de redactie.
In meerdere orkesten waar Jaap van Zweden dirigent was, is sprake geweest van grensoverschrijdend gedrag. Zij schetsen een patroon van angst op plekken waar de bekendste dirigent van Nederland de leiding heeft gehad. Musici vertellen in de uitzending van Pointer onder meer dat ze zich ziekmelden wanneer Van Zweden hun orkest dirigeert. Anderen grijpen naar bètablokkers of andere kalmeringsmiddelen. “Hij schreeuwt naar je alsof je een kind van vier bent”, vertelt een bron uit het Amerikaanse Dallas in de uitzending. Het is niet alleen het orkest, iedereen is bang voor hem. Tot de directie aan toe.”
In een reactie geeft Jaap van Zweden aan dat hij de juistheid van de veelal anonieme verklaringen niet heeft kunnen beoordelen. Hij geeft aan geschokt te zijn door het beeld dat ze schetsen. In de reactie laat hij weten: “De realiteit is dat ik als dirigent voortdurend mensen aanspreek op wat er beter kan. Soms gebeurt dat op intense toon en als dat in het bijzijn van 120 anderen gebeurt, is dat niet altijd prettig. Ik weet dat ik veeleisend kan zijn. (…) Dat mag echter nooit een excuus zijn voor een werkomgeving die leidt tot verkramptheid of het gebruik van kalmeringsmiddelen.”
Enerzijds goed dat hij dit zegt maar het blijft een feit dat iets grensoverschrijdend is als de ontvanger het als zodanig ervaart. En ook mensen met een hoog aanzien in de culturele sector dienen zich daarvan bewust te zijn. Wellicht goed dat naast mediatraining er ook een training komt over sociale veiligheid tijdens het samenwerken. Ze mogen bellen.
Ga naar de uitzending